Komisja Turystyki Górskiej
Wyszukiwarka strony KTG ZG PTTK - wpisz szukany wyraz

"Babiogórskie" Sympozjum
KTG ZG PTTK - 2017 r.
2017 Rok Babiej Góry - Królowej Beskidów Konkurs wydawnictw
o górach - 2017 r.

Aktualności, ogłoszenia Archiwum Kalendarz
KTG ZG PTTK
Relacje, wspomnienia
Górska Odznaka Turystyczna PTTK Regulamin GOT PTTK Wyniki akcji GOT PTTK Lista TRW GOT PTTK Informacje dla
TRW GOT PTTK

Przodownicy Turystyki Górskiej PTTK Spis PTG PTTK Egzaminy PTG PTTK
Znakowanie szlaków Znakarze Szlaków
Komisja Turystyki
Górskiej ZG PTTK
Skład Komisji Dokumenty Komisji Podkomisje i
Delegatury KTG ZG PTTK
Kontakt z Komisją Wyróżnienia Komisji
Podkomisja Klubów
Górskich KTG ZG PTTK
Informacje Podkomisji Lista Klubów Górskich
Podkomisja Programowa
KTG ZG PTTK
110-lecie Orlej Perci Ośrodki Historii
Turystyki Górskiej
Ratownictwo w górach
- TOPR i GOPR

Dekalog turysty górskiego Vademecum turysty górskiego
Linki Uwagi o szlakach

Komisja

Sprawozdanie KTG ZG PTTK 2005-2010

SPRAWOZDANIE
KOMISJI TURYSTYKI GÓRSKIEJ ZARZĄDU GŁÓWNEGO
POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Z DZIAŁALNOŚCI OD 11 XI 2005 R. - 20 III 2010 R.

 

Sprawy organizacyjne

Komisja Turystyki Górskiej ZG PTTK, zwana w dalszej części sprawozdania KTG, została wybrana podczas Krajowej Narady Aktywu Górskiego PTTK, która odbyła się w Zakopanem w dn. 10-11 XI 2005 r. Zgodnie z przyjętymi statutowymi zasadami Komisja mogła działać najwyżej w składzie 9-osobowym; w jej skład weszli: Jerzy W. Gajewski (Kraków) - przewodniczący, Wojciech Kacperski (Radom) i Maciej Michalik (Poznań) - wiceprzewodniczący, Andrzej Matuszczyk (Kraków) - sekretarz, Jacek Dobosz (Nowy Sącz), Zdzisław Górywoda (Bielsko), Andrzej Grzybowicz (Jelenia Góra), Józef Kaczor (Jasło) i Jerzy Mróz (Tarnów). W dn. 10 XI 2007 r. zrezygnował z członkostwa J. Dobosz; na jego miejsce do składu KTG zaproszono Tymoteusza Wróblewskiego (Kielce), mając na uwadze największą w kolejności ilość uzyskanych głosów na KNAG w 2005 r.

W ramach Komisji działała Podkomisja Kultury i Historii i Turystyki Górskiej (przewodniczyła Jadwiga Polańska) oraz Podkomisja Klubów Górskich (przewodniczyli: do 1 XII 2007 r. - Zbigniew Rudziński z Klubu Górskiego "Sępik" z Gorzowa Wlkp., od 2007 r. rotacyjnie prezesi klubów-organizatorów kolejnych zlotów klubów górskich, tj. Grzegorz Zaleski z klubu "Wierchy" w Nowej Soli, następnie Witold Opasewicz z Klubu Turystów Górskich "Kosówka" w Łodzi). Delegaturom przewodniczyli: Sudeckiej - A. Grzybowicz (do 4 XI 2006 r.), a potem Marek Szot, Zachodniokarpackiej - J. Mróz, Wschodniokarpackiej - J. Kaczor.

Członkowie KTG w tej kadencji nie zasiadali w radach nadzorczych spółek PTTK prowadzących działalność w górach, dopiero od dn. 4 VII 2009 r. J.W. Gajewski został członkiem rady spółki z o.o. "Karpaty - Schroniska i Hotele PTTK" w Nowym Sączu. Był on też członkiem rad parków narodowych - Bieszczadzkiego i Magurskiego, a T. Wróblewski - Świętokrzyskiego. Przewodniczący KTG uczestniczył w posiedzeniach Zarządu Głównego PTTK w dn. 18 XI 2006 r., 30 V 2009 r. i 29 VIII 2009 r.

W okresie sprawozdawczym odbyły się 23 posiedzenia Komisji (w r. 2005 - 3 XII; w r. 2006 - 18 II, 9 IV, 10 VI, 2 X, 4 XI; w r. 2007 - 10 II, 10 III, 28 IV, 30 VI, 2 IX (Św. Katarzyna) 5-6 X (Wola Michowa), 10 XI; w r. 2008 - 9 II, 5 IV, 5 VII, 4 X (Wólka Mila-nowska), 5 XII; 2009 - 21 II, 8 V, 25 IX, 5 XII; i w 2010 r. - 20 II.

Delegatura Sudecka po zmianach organizacyjnych odbyła inauguracyjne posiedzenie w Ośrodku Historii Turystyki Górskiej Oddziału PTTK w Międzygórzu w dn. 17 III 2007 r., po czym część członków uczestniczyła w Międzynarodowym Zimowym Biwaku na Hali pod Śnieżnikiem, gdzie doszło do spotkania z przedstawicielami Czeskiego Klubu Turystów (KČT). Wynikiem przeprowadzonych rozmów było powołanie Wojciecha Radlińskiego na pełnomocnika Delegatury ds. kontaktów z KČT. W dn. 17 VI 2007 r. przedstawiciele Delegatury Sudeckiej brali udział w uroczystości wręczenia sztandaru Oddziałowi PTTK w Międzygórzu, gdzie również doszło do rozmów w sprawie znakowania szlaków granicznych z udziałem Marka Staffy (PTTK) i Ottokara Boury (KČT w Pardubicach). Delegatura Wschodniokarpacka zbierała się na posiedzeniu w dn. 17 XI 2007 r. w Jaśle, a Zachodniokarpacka w Krakowie 24 XI 2007 r.

W dn. 10 VI 2006 r., nawiązując do jubileuszu setnej rocznicy utworzenie Akademickiego Klubu Turystycznego we Lwowie, doszło do spotkania KTG z przedstawicielami Komisji Akademickiej ZG PTTK. Celem była m.in. popularyzacja działań środowisk studenckich, w tym baz namiotowych i schronisk akademickich oraz omówienie kwestii egzaminowana studentów - kandydatów na stopień przodownika turystyki górskiej PTTK. Ustalono m.in. że przy egzaminowaniu studentów w ramach warszawskiej komisji egzaminacyjnej będzie jej skład poszerzony o przedstawiciela środowiska akademickiego. Miało to na celu ewidencyjne przypisanie w przyszłości mobilnych przodowników-studentów do komisji stołecznej. Łącznikiem KA ZG PTTK z KTG została wyznaczona Natalia Figiel. Na zaproszenie Komisji Akademickiej w jej zebraniu uczestniczył W.T. Kacperski.

W dn. 23 II 2007 r. odbyło się spotkanie przewodniczącego KTG z członkami Głównej Komisji Rewizyjnej PTTK. Przedmiotem spotkania była m.in. ocena roli komisji statutowych w PTTK. Stanowisko KTG w tej kwestii jest jednoznaczne: komisje są potwierdzeniem kompetencji Towarzystwa i fachowości w danej dyscyplinie turystyki. Nasuwa się pytanie czy i jakim zakresie Zarząd Główny PTTK korzysta z pomocy komisji?

Wyróżnieniem KTG jest Medal Komisji Turystyki Górskiej ZG PTTK. W okresie kadencji nadano 59 Medali zarówno osobom fizycznym, jak klubom turystyki górskiej i oddziałowym komisjom turystyki górskiej.

Obsługę biurowo-techniczną KTG zapewniał Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie (dyrektor Jerzy Kapłon), przy czym sekretarz KTG był jednocześnie pracownikiem Ośrodka. COTG PTTK zapewniał organizację sympozjów, wykonawstwo druku materiałów (w tym książeczek GOT PTTK, Regulaminu GOT, Wierchów) i odznak, a także podejmował szereg inicjatyw dotyczących przygotowania i składania wniosków o dofinansowanie prac znakarskich na szlakach górskich ze środków pomocowych. Działania te, mając na uwadze ich charakter oznaczały, że niektóre zadania KTG i COTG z natury rzeczy musiały się uzupełniać, a nawet pokrywać. Przejęcie przez COTG PTTK spraw związanych z administrowaniem ośrodkami muzealnymi posłużyło uporządkowaniu spraw formalnych.

KTG działała w ramach budżetu Zarządu Głównego PTTK rozporządzając na swą działalność, w poszczególnych latach kwotami 5000-6000 zł., a koszty delegacji i organizacji zebrań pochłaniały znaczną część środków finansowych. W niektórych przypadkach członkowie KTG udawali się w teren pokrywając samemu towarzyszące koszty.

Podkomisja Kultury i Historii Turystyki Górskiej rozporządzała funduszami w kwocie 5000 zł. rocznie, z których finansowano najważniejsze naprawy ośrodków muzealnych w górach. Niektóre prace, np. remontowe, sfinansowane były przez instytucje zewnętrzne, których wartość znacznie przekraczała środki przyznane na utrzymanie ośrodków. Sytuacja ta zmieniła się, na korzyść, dopiero od r. 2008.

Redakcja Wierchów nie wypłaca honorarium autorom tekstów i zdjęć, a zatem rocznik - poza pracami redakcyjnymi - przygotowywany jest społecznie, zaś cena zbytu egzemplarza wynosiła od 25-30 zł.

Sprawy programowe

Koszty związane z edycją i ekspedycją publikowanych w poprzednich kadencjach "Informacji dla przodowników turystyki górskiej PTTK" zmusiły KTG do poszukiwania innych form kontaktu z górskim aktywem. Z inicjatywy M. Michalika i Sławomira Dolaty utworzono w 2007 r. stronę internetową KTG, która cieszy się powodzeniem, aczkolwiek w ramach strony KTG nie ma podstrony Podkomisji Kultury i Historii Turystyki Górskiej (odrębne strony sporządziły niektóre ośrodki muzealne).

Publikowanie dorocznej "Informacji dla przodowników turystyki górskiej PTTK" okazało się zbyt kosztowne. W tej sytuacji propozycja zgłaszania przez przodowników turystyki górskiej PTTK do KTG adresów poczty elektronicznej, ma służyć bezpośrednieniu i bezkosztowemu rozsyłaniu informacji Komisji. Akcja ta spotyka się już z rosnącym zainteresowaniem zarówno przodowników, jak i turystów.

KTG opiniowała dwukrotnie (w latach 2007 i 2009) projekty rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne. Zgłoszono szereg uwag zarówno merytorycznych, jak i redakcyjnych. Odnotować należy, że nie były to pierwsze wystąpienia ZG PTTK do właściwego resortu, które uwzględniały zarówno uwagi KTG i Komisji Turystyki Narciarskiej ZG PTTK.

W r. 2009 KTG zajęła stanowisko w sprawie konieczności ewidencji i eliminacji ze szlaków turystycznych pojazdów terenowych, tzw. quadów, wspierając w tej mierze stanowisko Komisji Ochrony Przyrody ZG PTTK.

Podczas zlotu na Św. Katarzynie w dn. 3-5 X 2008 r. odbyło się spotkanie KTG z członkami Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK (przewodniczący Włodzimierz Majdewicz). Do dalszych kontaktów wyznaczono Konrada Bieleckiego (KTP) i W.T. Kacperskiego (KTG). Zebrani ustalili m.in. wystąpienie do ZG PTTK z postulatami zwiększenia ilości członków komisji statutowych ZG PTTK w następnej kadencji oraz eliminowania w Towarzystwie przypadków łączenia funkcji społecznych ze stanowiskami zawodowymi. Wniosek dotyczący ilości członków komisji nie mógł być przedmiotem obrad komisji statutowej z uwagi na fakt, iż jest to kwestia regulaminowa, natomiast drugi postulat - zgłoszony jednak tylko przez KTG - został odnotowany w materiałach na Walny Zjazd PTTK i ponownie zgłoszony podczas Zjazdu w dn. 4-6 IX 2009 r.

W związku z pracami znakarskimi prowadzonymi przez rozmaite organizacje, fundacje itp. i administracje gmin, KTG przygotowana w 2007 r. dla ZG PTTK projekt wystąpienia do gmin w sprawie rekomendacji prac znakarskich wykonywanych na ich terenie przez oddziały PTTK. Chodziło o utrzymanie jednolitego systemu znakowania i ewidencji szlaków wg zasad przyjętych przez PTTK. Materiał ten nie został przez ZG PTTK wykorzystany.

W r. 2007 KTG wprowadziła "Książkę uwag turystów o stanie znakowania szlaków górskich", które zostały rozesłane do wszystkich schronisk. Jej elektroniczna wersja znalazła się również na stronie internetowej KTG. Jej wykorzystanie okazało się rozmaite: w wielu obiektach książka spełnia swą rolę, gdzieniegdzie była eksponowana tylko w Roku Szlaków PTTK, a nawet była przedmiotem sprzedaży. Mankamentem okazał się brak zainteresowania niektórych oddziałów PTTK znakujących szlaki w górach zamieszczonymi wpisami, co opóźniało interwencje w terenie.

Ustawowe uprawnienia dyrektorów parków narodowych ograniczają działania PTTK w sprawach zagospodarowania gór, toteż kontakty z administracjami parków narodowych były istotnym punktem działań KTG i całego PTTK. Można odnotować poprawę warunków uprawiania turystyki w Tatrach, aczkolwiek niepokój musi budzić fakt zamknięcia szlaku na Tomanową Przełęcz, a także nadal brak znakowanego niebieskiego szlaku - jak niegdyś - od Palenicy Białczańskiej do schroniska PTTK w Roztoce, o co PTTK wielokrotnie wnosi. Korzystnie układała się współpraca z dyrekcją Babiogórskiego Parku Narodowego, zwłaszcza w kontekście przebudowy schroniska PTTK na Markowych Szczawinach, natomiast odnotowano gorszą współpracę w sprawach znakarskich między miejscowym oddziałem PTTK a administracją Parku. Nowością na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego było przekwalifikowanie istniejących szlaków PTTK na ścieżki edukacyjne BdPN.

PTTK usilnie zabiega w dyrekcji Magurskiego Parku Narodowego, w zamian za zamknięcie odcinka szlaku w rejonie dawnej wsi Ciechania (staraniem służb Parku przełożono fragment szlaku niebieskiego od Grabia w rejonie Wierchu nad Tysowym do granicy państwowej), o uruchomienie szlaku niebieskiego łączącego dawną drogą schronisko PTTK nad Bartnem ze Świątkową, ale zamysł ten - strategiczny mając na uwadze położenie obiektu i dostęp do Parku od zachodu - wciąż napotyka na zdecydowany opór dyrekcji i nie znajduje poparcia pośród członków Rady Parku. KTG zwracała uwagę ZG PTTK na ten problem wychodząc z założenia, że w obecnej sytuacji kwestia uruchomienia szlaku od schroniska PTTK nad Bartnem do Świątkowej wymaga odrębnej interwencji.

W dn. 14 VII 2009 r. padł koń ciągnący wóz z turystami zmierzającymi z Palenicy Białczańskiej do Morskiego Oka. KTG na posiedzeniu ZG PTTK w dniu 28 VIII 2009 r. zgłosiła propozycję podjęcia przez Towarzystwo działań, które będą zmierzać do uregulowania spraw transportu turystów zaprzęgami konnymi. Na tej podstawie ZG PTTK skierował do dyrekcji Tatrzańskiego Parku Narodowego i wójta Bukowiny Tatrzańskiej stanowisko Towarzystwa w tej sprawie.

Zgodnie chwałą KNAG wystąpiono do ZG PTTK (po raz powtórny) o formalne uznanie nazwy przełęczy położonej pomiędzy Szerokim Wierchem a Tarnicą w Bieszczadach - przełęczą Władysława Krygowskiego. Wysiłki te, w związku z koniecznością wystąpienia w tej sprawie przez organ administracyjny, były wspierane przez krakowskie środowisko przewodników wobec władz Gminy Lutowiska. Nazwa przełęczy, mimo braku oficjalnego uznania, występuje na mapach, podobnie jak Przełęcz GOPRowska, która oddziela Szeroki Wierch od zach. wierzchołka Krzemienia. Środowiska przewodnickie lansują również propozycję zmiany nazwy Przełęczy pod Wierchem Wyżniańskim na Przełęcz imienia Jerzego Harasymowicza, lecz KTG nie zajęła w tej sprawie stanowiska i nie rozporządza opinią Podkomisji Kultury i Historii Turystyki Górskiej. Z kolei propozycja nazwania imieniem J. Harasymowicza ośrodka muzealnego - "Zielonego Domku" - w Ustrzykach Górnych nie spotkały się z poparciem środowisk związanych z tym ośrodkiem.

KTG uznając niekwestionowane zasługi Władysława Krygowskiego dla rozwoju turystyki górskiej poparła wniosek nazwania schroniska PTTK na Hali Kondratowej w Tatrach jego imieniem, aczkolwiek rozważano też nazwanie jego imieniem schroniska pod Małą Rawką lub na Hali Miziowej. Uroczystości nadania obiektowi imienia patrona odbyły się w dn. 23 VIII 2009 r. m.in. z udziałem J.W. Gajewskiego. Odpowiednio KTG w uzgodnieniu z Oddziałem PTTK w Sanoku i spółką z o.o. "Bieszczadzkie Schroniska i Hotele" postanowiła wystąpić o nadanie schronisku PTTK w Komańczy imienia wybitnego znawcy Bieszczadów i działacza PTTK, m.in. wieloletniego członka KTG i szefa Delegatury Wschodniokarpackiej, Honorowego Członka PTTK - Ignacego Zatwarnickiego.

Z zadowoleniem należy odnotować dobrą współpracę i liczne spotkania przedstawicieli KTG z zarządami spółek PTTK w Sanoku (prezes Józef Szymbara) i w Nowym Sączu (prezes Jerzy Kalarus), natomiast nie doszło do spotkania KTG z przedstawicielami spółki w Jeleniej Górze (prezes Grzegorz S. Błaszczyk). Współpraca, o której mowa pozwalała przekazywać uwagi turystów, likwidować zaniedbania, w razie potrzeby wspierać inicjatywy karpackich spółek. Zaangażowanie i zapał pracowników obu spółek miały wpływ na poprawę jakości oferowanych usług w schroniskach, a także - mimo niełatwej sytuacji finansowej - na podejmowanie inwestycji związanych z modernizacją obiektów, a nawet z ich przebudową (przykładem - schronisko na Markowych Szczawinach).

Szpalty Gazety Górskiej, wydawanej przez COTG PTTK, były dostępne dla członów KTG, toteż regularnie publikowano informacje o pracach Komisji, a także artykuły problemowe. Gazeta w dotychczasowej formule, redagowana przez Zbigniewa Kreska, przestała się ukazywać z końcem 2008 r. i od tego czasu kolumna KTG przestała istnieć. Z perspektywy czasu można jedynie odnotować, że co prawda podejmowane zagadnienia nie spotkały się z szerszą polemiką (mogło to oznaczać akceptację stawianych tez lub brak zainteresowania dyskusją ze strony czytelników), lecz było to forum prezentujące bieżące zagadnienia dotyczące turystyki górskie w PTTK.

W dn. 1-3 V 2009 r. członkowie KTG dokonali przeglądu wybranych schronisk PTTK w górach. Zebrane obserwacje dowodnie świadczyły o zróżnicowanym standardzie oferowanych usług w zależności od obiektu i odnotowane uwagi można było przedstawić przedstawicielom spółek.

Delegatura Sudecka odbyła swe posiedzenie organizacyjne w Ośrodku Historii Turystyki Górskiej w Międzygórzu, co zmierzało również do popularyzacji tego obiektu wśród turystów. W dn. 17-18 III 2007 r. przy okazji Międzynarodowego Zimowego Biwaku Górskiego "Śnieżnik'2007" doszło do spotkania z Otokarem Bourą - przewodniczącym Klubu Czeskich Turystów (KČT) w Pardubicach i powołano przy Delegaturze pełnomocnika ds. kontaktów z KČT. Dn. 17 VI 2007 r. przedstawiciele Delegatury uczestniczyli przy wręczeniu sztandaru Oddziałowi PTTK w Międzygórzu i rozmowach w sprawie szlaków granicznych z przedstawicielami KČT.

Imprezy

Przedstawiciele KTG uczestniczyli w dn. 15 IX 2006 r. w obchodach jubileuszu 100-lecia schroniska PTTK na Markowych Szczawinach, co łączyło się z wręczeniem okazjonalnych wyróżnień. Równocześnie 40.rocznicę istnienia obchodził Ośrodek Historii Turystyki Górskiej KTG ZG PTTK działający przy tym schronisku.

Przewodniczący KTG, jak już wspomniano, uczestniczył w uroczystości nadania imienia W. Krygowskiego schronisku PTTK na Hali Kondratowej (23 VIII 2009 r.), a także podczas wizji przebudowanego schroniska na Makowych Szczawinach (10 X 2009 r.). W dn. 11 X 2008 r. uczestniczył w uroczystościach związanych ze 100-leciem schroniska PTTK przy Morskim Oku.

W ramach proklamowanego Roku Szlaków PTTK przewodniczący KTG był jednym z referentów podczas międzynarodowej konferencji "Szlaki i przestrzeń turystyczna", która odbyła się w hotelu górskim PTTK na Kalatówkach w dn. 17-19 X 2008 r., a w trakcie konferencji organizowanej w Zakopanem przez dyrekcję Tatrzańskiego Parku Narodowego i krakowską Akademię Wychowania Fizycznego w dn. 19 X 2008 r. przedstawił referat "Turystyka w parkach narodowych - stare i nowe formy; konflikty czy współdziałanie?". Opisanym akcjom towarzyszyły okolicznościowe artykuły w prasie turystycznej i okolicznościowe publikacje.

W miarę możliwości przewodniczący i wiceprzewodniczący uczestniczyli we wszystkich zlotach przodownickich i klubowych, a także starali się uczestniczyć w różnych wydarzeniach związanych z turystyką górską, z klubami górskimi PTTK, np. 30 I 2010 r. w jubileuszu Klubu Górskiego "Grań" z Poznania, a 14 III 2009 r. w spotkaniu poświęconemu pamięci Macieja Mischkego, honorowego prezesa PTT, z okazji 100.rocznicy urodzin.

Sympozja KTG

Zgodnie z tradycją KTG organizowała w lokalu COTG PTTK w Krakowie doroczne sympozja. I tak:

Biograficzne sympozjum, poświęcone Stanisławowi Staszicowi, miało miejsce 1 XII 2005 r. Wygłoszono następujące referaty: Zbigniew Wójcik Stanisław Staszic o górach, Jacek Kolbuszewski Znaczenie Stanisława Staszica w dziejach literatury o Tatrach, Stanisław Czarniecki Górala Tatr Polskich w oczach Stanisława Staszica i Ludwika Zejsznera, Wojciech Dudziak Słowiańska antropologia staszicowska, Tomasz Borucki Krytyczna analiza tatrzańskiego itenerarium Stanisława Staszica. Referaty ukazały się drukiem nakładem COTG PTTK.

W następnym roku, 9 XII 2006 r., kolejne sympozjum organizowane było z myslą o uczczeniu jubileuszu 100-lecia zawiązania Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. W ramach spotkania pod hasłem "Góry w działalności Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego" przedstawiono referaty: Włodzimierza Łęckiego Polskie Towarzystwa Krajoznawcze - "ministerstwo polskości", Tymoteusza Wróblewskiego Góry Świętokrzyskie jako teren działalności Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, Wiesława A.Wójcika Polskie Towarzystwo Krajoznawcze w Tatrach i na Podhalu, Jerzego W. Gajewskiego Góry w czasopiśmiennictwie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Adama Czarnowskiego Pocztówki Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego jako przyczynek do ikonografii gór. W związku z faktem nie dostarczenia tekstów przez pozostałych autorów opublikowano na łamach "Wierchów" jedynie referat A. Czarnowskiego.

Kolejne sympozjum odbyło się 1 XII 2007 r. Tematyka nawiązywała do ogłoszonego Roku Szlaków PTTK. Autorami referatów byli: Jerzy W. Gajewski Nikłym śladem perci, czyli szlaki górskie wczoraj i dziś, Jerzy Kapłon Budowa szlaków turystycznych przez Towarzystwo Tatrzańskie i Polskie Towarzystwo Tatrzańskie w latach 1873-1950, Jacek Potocki, Tomasz Dudziak Zarys dziejów znakowania szlaków turystycznych w Sudetach, Kazimierz Micorek Historia znakowania szlaków turystycznych w Górach Świętokrzyskich, zaś przedstawiciele krakowskiego Wydawnictwa Kartograficznego "Compass" zaprezentowali nowoczesne systemy tworzenia map. Referaty J.W. Gajewskiego oraz J. Potockiego i T. Dudziaka ukazały się drukiem w materiałach z międzynarodowej konferencji "Szlaki turystyczne a przestrzeń turystyczna", która odbyła się w hotelu górskim PTTK na Kalatówkach w dn. 17-19 X 2007 r. Przy okazji sympozjum, mając na uwadze tematykę spotkania, zasłużonym znakarzom szlaków górskich wręczono wyróżnienia resortowe, a także nowe odznaki znakarza.

Sympozjum biograficzne, w dn. 6 XII 2009 r., poświęcone było Władysławowi Krygowskiemu, wybitnemu działaczowi PTT i PTTK, w 10.rocznicę śmierci. Autorami referatów byli: Wiesław A. Wójcik Władysław Krygowski - życie dla gór, Marlena Niezgoda Szkic o Władysławie Krygowskim - "perspektywa" wnuczki, Iwona Jarosz Przewodnikopisarstwo Władysława Krygowskiego, Jacek Kolbuszowski Władysław Krygowski - między dawnymi i nowymi laty. Kilka uwag o literackiej twórczości autora "Wspinaczki po tęczy", Wiesław Krygowski Wojenne losy Władysława Krygowskiego i Jerzy W. Gajewski Szlaki i schroniska w poglądach Władysława Krygowskiego. Materiały z sympozjum będą wydane drukiem przez COTG PTTK w 2010 r.

Wreszcie 5 XII 2009 r. odbyło się sympozjum pod hasłem "Karpaty jako teatr działań wojennych". Referaty wygłosili: Maciej Śliwa Znaczenie pogranicza karpackiego w wojnie konfederackiej 1768-1772, Dariusz Hop Walki o Twierdzę Przemyśl, na Pogórzu Przemyskim i w okolicach Przemyśla w latach 1914-1915, Piotr Sadowski Operacja zachodniokarpacka 1945 i Grzegorz Motyka Wokół działań UPA w Bieszczadach, 1944-1947. Jakub Mikulski odrębnie przygotował tekst referatu na temat walk w Karpatach Wschodnich w latach I.wojny światowej, który będzie zamieszczony w materiałach sympozjalnych.

W 2009 r. przypadała 120. rocznica śmierci Tytusa Chałubińskiego. Z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego - Oddziału w Krakowie (prezes Nikodem Frodyma) i przy jego współpracy KTG zorganizowała w dn. 5 XI 2009 r. sympozjum, podczas którego referaty wygłosili: Katarzyna Skowron Tytus Chałubiński w pamięci jego potomnych, Antonina Sebesta Tytus Chałubiński - etos lekarza-społecznika, Zbigniew J. Wójcik Tytus Chałubiński jako zamiłowany przyrodnik, Wiesław A. Wójcik Postacie Tytusa Chałubińskiego i Sabały i Janusz Konieczniak Wiedli Chałubińskiego na tatrzańskie szlaki.

Przodownicy turystyki górskiej PTTK

W latach 2006-2009 liczba przodowników przedstawiała się następująco: na koniec 2006 r. - 4332, w 2007 r. - 4642, w 2008 r - 4747
Ilość mianowań w poszczególnych latach przedstawia poniższe zestawienie:

RokMianowaniaRozszerzenia uprawnieńMianowania Honorowych PTG
2006 8511031
2007112 9232
2008 10511528
2009120105 26
Łącznie422 422117

 

Stan kadry przodownickiej na obszarze objętym zasięgiem działania 16 komisji egzaminacyjnych ds. przodowników turystyki górskiej, powołanych przez KTG, prezentuje poniższa tabela:

Komisja31 XII 2005r.31 XII 2006r.31 XII 2007r.31 XII 2008r.
Białystok30313335
Bielsko355370372375
Gdańsk260259259268
Katowice864868894931
Kielce118119124131
Kraków268270271273
Lublin60646667
Łódź166159167168
Nowy Sącz105107109111
Poznań261255258260
Rzeszów115115116122
Szczecin959699102
Tarnów122115115115
Toruń128133133134
Warszawa482496502517
Wrocław728629635639
Razem4157408641534248

 

Zauważyć można rosnącą liczbę mianowań Honorowych Przodowników Turystyki Górskiej PTTK, co jest w dużej mierze rezultatem coraz liczniejszej rzeszy starszych działaczy w Towarzystwie, którzy spełniają zarówno wymogi wiekowe, jak i wieloletniej aktywności, niezbędne do uzyskania wyróżnienia. W latach 2006-2009 nadano tę godność 117 osobom.

W poprzedniej kadencji Komisji przygotowano zbiór dokumentów obejmujący programy i zasady, które służyć mają ujednoliceniu systemu egzaminowania w przyszłości. Dokumenty te, redagowane przez W. Kacperskiego i Zbigniewa Kreska, wraz z instrukcją i regulaminem pracy przodownika, ukazały się drukiem w 2004 r. jako Vademecum przodownika turystyki górskiej PTTK. Dalsza analiza prac komisji egzaminacyjnych skłoniła KTG do ponownego przeanalizowania dotychczasowych zasad egzaminowania kandydatów na przodowników turystyki górskiej i unifikacji programów, co jednak - niestety - nie spotkało się ze spodziewanym odzewem pośród komisji egzaminacyjnych (tylko 5 z nich przesłało materiały). Skłoniło to KTG do przygotowania w r. 2010 rozszerzonej i uzupełnionej wersji Vademecum. Znakomitą część stanowi zestaw zagadnień opracowanych przez W.T. Kacperskiego, które mogą okazać się pomocne zarówno członkom komisji egzaminacyjnych, jak i kandydatom na przodowników, czym materiał nawiązuje do dawnych publikacji z cyklu "Co przodownik powinien wiedzieć o górach".

W poprzednich latach odnotowano zmniejszenie zainteresowania zlotami przodownickimi. KTG analizowała problem małego zainteresowania tą imprezą, m.in. uwagę skupiła niewystarczająca akcja informacyjna, ale na pewno barierę stanowią rosnące koszty uczestnictwa, związane m.in. z dojazdem do miejsca zlotu. Z satysfakcją należy więc odnotować, że impreza ta powróciła do kalendarza PTTK. I tak:
- w dn. 15-17 IX 2006 r. zlot odbył się w Beskidzie Niskim z bazą w Wysowej, zorganizowany przez O/PTTK "Ziemi Tarnowskiej" w Tarnowie i Delegaturę Zachodniokarpacką; tematyka nawiązywała do działań podczas I wojny światowej w Karpatach,
- w dn. 4-6 X 2007 r. impreza miała miejsce w Bieszczadach z bazą w Woli Michowej, zorganizowana przez O/PTTK w Rzeszowie,
- w dn. 28-31 X 2008 r. uczestnicy zlotu spotkali się w Górach Świętokrzyskich z bazą w Wólce Milanowskiej k. Nowej Słupi, a organizatorem był O/Świętokrzyski PTTK w Kielcach,
- w dn. 25-27 IX 2009 r. przodownicy wędrowali po Pogórzu Przemyskim i Górach Turczańskich, zaś organizatorem był O/PTTK im. dra M. Orłowicza w Przemyślu.

Przewiduje się, że zlot przodowników turystyki górskiej PTTK w r. 2010 odbędzie się na terenach Beskidu Niskiego, a jego organizatorem będzie prawdopodobnie O/PTTK w Lublinie.

Stałą popularnością cieszą się zloty Sudeckich Przodowników Turystyki Górskiej, które regularnie odbywały się w tej kadencji. Organizowane tradycyjnie w 3.weekend października były form dyskusyjnym i spotkaniem towarzyskim przodowników połączonym wędrówkami po atrakcyjnych szlakach górskich Sudetów i możliwością rozszerzena swych upranień terenowych. Kolejne zloty odbyły się:
- 45.Zlot w r. 2006 w Boguszowie-Gorcach (organizował O/PTTK "Ziemi Wałbrzyskiej" w Wałbrzychu); atrakcja było zwiedzane historycznych reliktów górnictwa węglowego, w tym szybów i nieczynnych kopalń węgla,
- 46. Zlot w r. 2007 w Mokrzeszowie (organizował Klub Turystów Górskich "Łazek" i O/PTTK Wrocław-Fabryczna), z wyprawą do czeskich Skalnych Miast i prelekcjami Jacka Pielicha (Historia znakowania szlaków w Sudetach) i Stanisława Francuza (Atrakcje turystyczne Sudetów z lot ptaka),
- 47. Zlot w r. 2008 w Jarkowicach (organizator KTG O/PTTK "Ziemi Kamiennogórskiej" w Kamiennej Górze), połączony ze zwiedzaniem Lasockiego Grzbietu i zapory w Bukówce,
- 48. Zlot w r. 2009, na Hali po Śnieżnikiem Kłodzkim (organizatorem by KTG "Łazek" O/PTTK Wrocław-Fabryczna), odbywał się w trudnych warunkach atmosferycznych (prawie półmetrowa pokrywa świeżego śniegu), a jego tematyka dotyczyła historii Marianny Orańskiej i Solidarności Polsko-Czesko-Słowackiej.

Z pewnym niepokojem wypada odnotować, że coraz częściej brak jest chętnych do organizacji tego rodzaju imprez (dotyczy to także zlotów klubów górskich PTTK). Wynika to często z faktu, iż coraz trudniej można pogodzić wzrastające koszty organizacji imprezy z koniecznością ustalenia wysokości wpisowego na rozsądnym, czyli możliwym do zaakceptowania przez potencjalnych uczestników poziomie. W rezultacie w organizację zlotów angażują się również bezpośrednio delegatury.

Organizatorzy zlotów, mając na uwadze doświadczenie górskie przodowników i znajomość przez nich terenu i wielu szlaków, zmuszeni są coraz częściej do dobierania tras mało znanych, szlaków nie znakowanych, miejsc krajoznawczo interesujących a rzadko odwiedzanych, dzięki czemu impreza jest atrakcyjna. Przykładem zlot przodowników z r. 2007 w Woli Michowej, podczas którego znaną na ogół trasę połoninową zastąpiono wycieczką w rejon rzadziej odwiedzanego Dwernika-Kamienia, co spotkało się z aprobatą uczestników.

Organizacja zlotów stanowi ważny element współpracy KTG z aktywem górskim PTTK i łączności z przodownikami turystyki górskiej. Zloty nawiązują do roli jaka została im przypisana w postanowieniach §22 regulaminu KTG ZG PTTK, tj. formy konsultacji KTG z turystami górskimi.

Problemem, który nie został jednoznacznie rozwiązany w skali Towarzystwa, była kwestia uprawnień do prowadzenia wycieczek przez przodowników turystyki górskiej PTTK. Zespół roboczy (Z. Górywoda, Z. Kresek, J.W. Gajewski oraz zaproszeni goście) usiłowali rozstrzygnąć na podstawie obowiązujących przepisów prawa czy i w jakim zakresie jest to możliwe. Niestety, interpretacja prawna wynikająca z analizy różnych nakładających się swą tematyką aktów prawnych nie pozwala jednoznacznie tej sprawy rozstrzygnąć. Jedną z propozycji przekazanych do ZG PTTK była np. prośba o rozważenie nadania przodownikom tytułu instruktora rekreacji, co jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień na podstawie zapisów ustawy o kulturze fizycznej. Stanowisko w sprawie możliwości prowadzenia wycieczek przez przodowników szerzej omówił Z. Kresek na łamach Gazety Górskiej i tekst ten zamieszczono potem na stronie internetowej KTG. Podsumowaniem rozważań jest odpowiedni rozdział w 2.wydaniu Vademecum, opracowany przez W.T. Kacperskiego i Z. Kreska, lecz trzeba pamiętać, że opinie na temat uprawnień są rozmaite, osądy nie są jednoznaczne i wiążą się m.in. z systemem ubezpieczeń. W szczególności trzeba przestrzegać przepisów obowiązujących na terenach parków narodowych.

Górska Odznaka Turystyczna PTTK

W r. 2005 działało, oprócz Centralnego Referatu Weryfikacyjnego GOT w Krakowie, 112 Terenowych Referatów Weryfikacyjnych. Odpowiednio w r. 2006 - 116, w r. 2007 - 121, w r. 2008 - 127, w r.

W 2005 r. zweryfikowano ogółem 10701 odznak, w tym 29 "Za Wytrwałość"; w r. 2006 - 13266 odznak, w tym 55 "Za Wytrwałość"; w r. 2007 - 12988 odznak, w tym 39 "Za wytrwałość", w r. 2008 - 9910 odznak, w tym 70 "Za Wytrwałość".
Ilość zweryfikowanych odznak GOT poszczególnych stopni prezentuje poniższa tabela:

RokPopularnaM.BrązowaM.SrebrnaM.ZłotaD.BrązowaD.SrebrnaD.ZłotaZa Wytrwałość
+normy
2005835438801222 408105 654857/533
200679823919123444192463834/548
2007907940791346 487101514243/646
2008 73564052128148390613935/728
Razem 327711593050831819388223167169/
2455

 

Mijająca kadencja zapisała się zatem zdobyciem przez turystów 46865 GOT PTTK w latach 2005-2009. Spadek liczby zdobytych GOT PTTK w r. 2008 należy tłumaczyć zaniedbaniami ze strony TRW GOT z dotrzymaniem terminu sprawozdawczości. Oznacza to, że brakujące dane zostaną wprowadzone do statystyk za r. 2009.

Od czasu generalnych zmian w regulaminie i zasadach punktacji odznaki (zapoczątkowanych jeszcze w r. 2001) KTG ZG PTTK pozostaje pod stała presją rozmaitych propozycji dotyczących zmian regulaminu GOT PTTK. Szereg z nich wyklucza się wzajemnie; szereg pomysłów ma charakter trudnych do akceptacji uproszczeń, inne sugerują możliwość zdobywania GOT we wszystkich górach Europy itp. Wiele uwag dotyczy zbyt daleko posuniętego ułatwienia warunków zdobywania odznaki, co może oznaczać stopniowe deprecjonowane rangi GOT. Z krytyką spotyka się wprowadzenie przed laty do regulaminu GOT schematycznych mapek z punktacją, zamiast poprzednio obowiązującego spisu wycieczek punktowanych.

KTG stanęła na stanowisku, że jakiekolwiek korekty regulaminu GOT PTTK można przeprowadzać najwyżej raz na 4 lata, chociaż wiele redakcyjnych zmian w spisie wycieczek do GOT i tak trzeba było wprowadzać przy okazji kolejnych wznowień regulaminu. W tej sytuacji KTG przygotowała projekt zmiany regulaminu GOT i zaprezentowała go do dyskusji na stronie internetowej wychodząc z założenia, że jest to o tyle ważna sprawa, że wymaga szerszej konsultacji. Założenia zmian szły w kierunku podniesienia wymagań związanych ze zdobywaniem odznak, co nawiązuje do dawnych zasad, natomiast opinie niektórych, że utrudnienia te spowodują zmniejszenie liczby zweryfikowanych GOT nie mogą być argumentem w dyskusji nad ideą zdobywania tej odznaki. Założono w projekcie, że zdobywca małej złotej GOT PTTK musi zdobywać punkty w kilku grupach górskich, zaś zdobywca dużej złotej GOT PTTK musi odwiedzić wszystkie pasma górskie Polski.

Jedyna generalna zmiana, jaką wprowadzono do regulaminu GOT PTTK, notabene na podstawie otrzymanych wniosków, było wprowadzenie dużej odznaki GOT PTTK "Za Wytrwałość". Jej celem jest wyróżnienie osób, które są zdobywcami co najmniej dwukrotnie dużej złotej GOT PTTK, a więc pokonały co najmniej dwa cykle zdobywania odznak.

KTG podjęła próbę ujednolicenia wizerunku odznak GOT PTTK, w tym odznaki przodownika honorowego i odznaki znakarza. W związku z odmiennym w stosunku do innych dotychczasowym wzorem odznaki Honorowego Przodownika Turystyki Górskiej PTTK wprowadzono w r. 2010 odznakę nawiązującą do standardowej odznaki przodownickiej, co jednak będzie wymagało docelowo wprowadzenia jej "miniaturki" o średnicy 25mm.

Wprowadzono wzór odznaki Komisji, którą - o średnicy 16mm - mają prawo nosić dawni i obecni członkowie Komisji. Jednocześnie, w oparciu o wzór odznak KTG, przygotowano odznakę Honorową KTG, lecz dotychczas nie przygotowano regulaminu jej nadawania i nie powołano kapituły. Autorem projektów odznak był W.T. Kacperski.

Zagospodarowanie terenu i znakowanie szlaków górskich

Sprawy te, a zwłaszcza dotyczące finansowania i rozliczania prac znakarskich, absorbowały KTG i były tematem niemal każdego zebrania. Z niepokojem trzeba stwierdzić, że sprawy znakarskie stają się coraz bardziej skomplikowane zarówno w planowaniu jak i rozliczaniu.

Daje się zauważyć tendencja do decentralizacji środków finansowych przeznaczonych na prace znakarskie, np. do urzędów marszałkowskich i gmin. Sytuacja finansowa oddziałów nie pozwala już na kredytowanie prac znakarskich, toteż późne uzyskanie promesy finansowania tych robót z puli resortowej (centralnej), coraz częściej ograniczanych, powoduje, iż prace te nie są prowadzone przed, lecz w trakcie, a nawet po sezonie turystycznym. Wzrost biurokracji towarzyszącej zarówno planowaniu jak i rozliczaniu prac ze środków centralnych spotyka się również z krytyką środowiska znakarzy. Niektóre oddziały PTTK podejmują mniej lub bardziej udane próby wykonywania prac znakarskich ze środków samorządów.

Nieporozumieniem jest obecnie obowiązująca zasada, że znakowaniem szlaków turystycznych może się zajmować jakakolwiek instytucja, stowarzyszenie, fundacja etc. W rezultacie powstają liczne szlaki nie ewidencjonowane, lokalne, znakowane różnymi metodami, prowadzone nierzadko po szlakach PTTK, lecz pod innym hasłem, czego przykładem szlaki biograficzne. Obserwuje się nakładanie szlaków innych dyscyplin turystycznych na sieć szlaków górskich itp., których twórcy rozporządzają niejednokrotnie większymi funduszami na znakowanie niż PTTK. Nierzadko prowadzi to do konfliktu między uczestnikami różnych form turystyki, a nawet powoduje zwiększenie zagrożeń na szlaku. Estetyka znaków i towarzyszących tablic nierzadko budzi sprzeciw, zaś nowe wzory oznakowania, wprowadzane np. przez administrację Tatrzańskiego Parku Narodowego i lasów państwowych, tworzą niekorzystny obraz znakowania turystycznego w Polsce.

Na podkreślenie zasługuje zaangażowanie COTG w organizację spraw formalnych związanych z planowaniem i rozliczaniem pac znakarskich, a także z działaniami, zakończonymi powodzeniem, na rzecz przystępowania do wojewódzkich planów operacyjnych, w pierwszym etapie - na terenie Małopolski. Działania takie pozwalają pozyskać środki finansowe nie tylko na utrzymanie szlaków znakowanych, ale także na prowadzeniem ich ewidencji. Działania te zmierzają do stworzenia docelowo pod egidą PTTK bazy danych dotyczących wszystkich rodzajów szlaków w górach bez względu na gestora. Równocześnie dąży się do tego, aby wprowadzać jednolity system znakowania według instrukcji przygotowanej przez Towarzystwo. KTG starała się wspierać tego rodzaju inicjatywy COTG, w tym także wszelkie działania związane z prowadzeniem kontroli prac znakarskich i oceną ich jakości.

Niekorzystne dla PTTK sytuacje zachodzą na obszarach parków narodowych w kontekście ustawowego wzrostu w ostatnich latach kompetencji administracji parków narodowych. Wprowadzanie własnego systemu znakowania (np. w Tatrach), próby określania szlaków PTTK jako ścieżki edukacyjne i przyrodnicze, co odnotowywane jest jako przykład korzystnych działań administracji parków na rzecz organizacji ruchu turystycznego, wreszcie decyzje o ograniczaniu uprawnień PTTK do zarządzania siecią i znakowania szlaków (np. w Pieninach, od 2008 r. także po części w Gorcach), połączone z zamykaniem odcinków szlaków i utrudnianiem wyznakowania nowych - to zjawiska wynikające z bardzo niekorzystnej dla organizacji pozarządowych (w tym turystycznych) ustawy o ochronie przyrody.

Mimo tych trudności KTG w dalszym ciągu podtrzymała zasadę centralnego odnawiania części szlaków i wykonawstwa przez COTG PTTK drogowskazów. Poniższa tabela prezentuje prace wykonane w tym zakresie i ich koszt:

RokKm szlakówDotacja resortu zł.Ilość drogowskazów szt.
2006178391 857608
20073426154 889573
20082052165 463973
20091966104 665400

 

Obszar działania i ilość kilometrów szlaków przypisanych do konserwacji w poszczególnych oddziałach PTTK (oprócz sudeckich) w trakcie kadencji przedstawiały się następująco:

Delegatura Sudecka
Oddział PTTKZasięg prac znakarskichUwagi
GłuchołazyG. Opawskie 
Jelenia GóraG. Izerskie - Wysoki Grzbiet, Karkonosze, Kotlina Jeleniogórska, G. Sokole 
JaworPogórze Kaczawskie cz. wsch., Wzgórza Strzegomskienie znakuje
Kamienna GóraLasocki Grzbiet, Rudawy Janowickie, G. Kamienne - cz. zach., Zawory, Kotlina Jeleniogórska 
KłodzkoKotlina Kłodzka, G. Stołowe, G. Orlickie, G. Bystrzyckie - cz. Zach.nie znakuje
Lądek Zdr.Masyw Śnieżnika Kł. - cz. Wsch., G. Bialskie, G. Złote 
LubańPogórze Izerskie - cz. zach. 
Lwówek Śl.Pogórze Izerskie - cz. wsch., Pogórze Kaczawskie - cz. zach., G. Izerskie - Grzbiet Kamienicki, Kotlina Jeleniogórska - cz. pn.-zach. 
MiędzygórzeG. Bystrzyckie - cz. wsch., Masyw Śnieżnika - cz. zach. 
StrzelinWzgórza Niemczańsko-Strzelińskie - cz. pn. 
ŚwidnicaG. Sowie - cz.pn., Przedgórze Sudeckie - Wzgórza Kiełczyńskieprzejął O/PTTK Wałbrzych
WałbrzychG. Kamienne - cz. wsch., G. Wałbrzyskie 
WrocławMasyw Ślęży 
Ząbkowice Śl.G. Sowie - cz. pd., G. Bardzkie, Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie 

 

Delegatura Zachodniokarpacka i Góry Świętokrzyskie
Oddział PTTKZasięg prac znakarskichUwagi
BielskoBeskid Śląski - Pasmo Wiślańskie, cz. Pasmo Klimczoka i Bratniej, Beskid Mały - cz. zach.278
BochniaPogórze Wielickie, Beskid Wyspowy - cz. pn.93
CieszynBeskid Śląski - cz. Pasma Klimczoka i Błatniej, pasmo Stożka i Czantorii208
Krościenko n/D.Gorce - pasmo Lubania oraz w Pieninach szlaki poza granicami PPN93
LimanowaBeskid Wyspowy - cz. wsch.172
MyśleniceBeskid Średni, Beskid Wyspowy - cz. zach.335
Nowy SączBeskid Sądecki prócz rejonu Jaworzyny Krynickiej, Małe Pieniny, Pogórze Rożnowskie - cz. Pd.423
KrynicaBeskid Sądecki - cz. pasma Jaworzyny, Beskid Niski - cz. Zach.163
RabkaGorce, Beskid Wyspowy - cz. wsch., Spisz, Orawa, Pasmo Podhalańskie666
SuchaPasma Jałowieckie, Polic i Babiogórskie, Pasmo Żurawnicy w Beskidzie Średnim249
SzczyrkBeskid Śląski - otoczenie dol. Żylicy78
TarnówPogórze Ciężkowickie, Pogórze Rożnowskie - cz. pn.350
WadowiceBeskid Mały, Beskid Średni - cz. pn.278
WisłaBeskid Śląski - cz. Pasma Wiślańskiego130
ZakopanePodhale, Spisz - cz. pd.99
ŻywiecBeskid Żywiecki - pasma Wlk. Raczy, Pilska, Lipowskiej, grupa Mędralowej, Beskid Średni - Pasmo Pewelskie544
KielceG. Świętokrzyskie350

 

Delegatura Wschodniokarpacka
Oddział PTTKZasięg prac znakarskichUwagi
GorliceBeskid Niski - cz. zach.: pasmo Magurskie, G. Hańczowskie, G. Grybowskie320
JasłoBeskid Niski - pasmo Magurskie cz. wsch., pasmo graniczne - cz. zach.154
KrosnoBeskid Niski - G. Dukielskie i cz. środk. pasma granicznego, Pogórze Strzyżowsko-Dynowskie - cz. pd.219
LeskoPogórze Bieszczadów, Bieszczady Zach. - cz. zach.274
uległ rozwiazaniu
PrzemyślPogórze Przemyskie, G. Słone - cz. pn.275
RzeszówPogórze Strzyżowsko-Dynowskie - cz. pn.243
SanokBeskid Niski - pasmo Bukowicy i wsch. cz. pasma granicznego, G. Słone - cz. pd.181
Ustrzyki DolneBieszczady Zach. - cz. wsch., pasmo Otrytu151

 

W poszczególnych latach różnice w zakresie prac znakarskich były znikome, ale trzeba odnotować, że np. od r. 2003 część prac na terenie O/Kłodzko (prace na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych) wykonywali znakarze O/PTTK w Ząbkowicach Śląskich i Kamiennej Górze, a od r. 2004 prace na terenie pozostałej części Kotliny Kłodzkiej prowadził O/PTTK w Strzelinie. Z kolei O/PTTK w Lesku został rozwiązany i prace na dotychczasowym jego terenie przejęły O/PTTK w Sanoku i w Ustrzykach Dln. Prace znakarskie na szlakach w Tatrach, w Pieninach, a od 2009 r. częściowo w Gorcach pozostają w gestii parków narodowych.

W dn. 26-28 X 2007 r. Delegatura Sudecka zorganizowała w Mokrzeszowie Dolnośląski Zlot Znakarzy Górskich Szlaków Turystycznych (zorganizowane przy współpracy z O/Wrocławskim PTTK) poświęcony sprawom znakowania szlaków sudeckich, a także wdrażaniu nowej instrukcji znakowania. Z kolei w dn. 22-23 X 2008 r. w Tarnowie, pod patronatem tamtejszego O/PTTK i Delegatury Zachodniokapackiej odbyło się spotkanie znakarzy 15 oddziałów górskich nawiązujące do wieloletniej tradycji, lecz nie organizowanych od 2005 r. po części ze względów oszczędnościowych. Zebrania te są poświęcone problematyce znakowania szlaków turystycznych oraz zasad rozliczeń finansowych.

Następne spotkanie tego typu, połączone z rozliczaniem prac i składaniem sprawozdań odbyło się w Rytrze w dn. 10-11 X 2009 r. Można sądzić, że środowisko znakarzy ceni tego typu spotkania, choć dyskusje toczone podczas tych narad zawierały słowa krytyki adresowanej do ZG PTTK i resortu. Dotyczyły przede wszystkim terminów akceptacji planów znakarskich przez resort i terminów przekazywania środków finansowych przez ZG PTTK i COTG do oddziałów. Powoduje to, iż niektóre oddziały PTTK rezygnują z dotacji resortowej i starają się o sfinansowanie prac znakarskich na ich terenie ze środków administracji lokalnej. Tego typu działania są godne poparcia tylko w przypadku uzgodnienia prac znakarskich z KTG lub COTG.

Od początku kadencji trwały pace ZG PTTK nad ujednoliceniem ewidencji (kartoteki) szlaków turystycznych. KTG przedstawiła kilka propozycji tworzenia zawartości kartoteki z podkreśleniem, iż autorzy powinni uwzględnić specyficzne warunki przebiegu szlaków w górach, m.in. związane z przebiegiem szlaków grzbietami górskimi przez tereny różnych gmin, a także podziałem pasm górskich nie pokrywającym się z przebiegiem granic administracyjnych itp.

W 2007 r. PTTK wprowadziło nową Instrukcję znakowania szlaków turystycznych, której celem jest nie tylko propagowanie jednolitego systemu znakowania przez Towarzystwo, ale - w razie konieczności - także przez inne organizacje, które zajmują się współcześnie znakowaniem, według jednolitego systemu. Nowa Instrukcja nie spotkała się z ciepłym odbiorem w środowisku znakarskim i jeszcze w 2010 r. KTG przekazała redakcyjne uwagi dotyczące tekstu na ręce ZG PTTK z nadzieją na uwzględnienie ich w kolejnej edycji Instrukcji. Jednym z zarzutów stawianych nowej Instrukcji jest pominięcie w niej metodyki znakowania, toteż jednym z zadań KTG w kolejnej kadencji powinno być wydanie - po naniesieniu poprawek i aktualizacji - metodycznej części instrukcji pióra W. Krygowskiego z r. 1967.

Z inicjatywy W. T. Kacperskiego powstało opracowanie poświęcone wizualizacji schronisk górskich PTTK. Idea wizualizacji sprowadza się do tego, aby obecność PTTK w schroniskach była wyraźnie zaznaczona, aby - w dobie pojawiania się rozmaitych obiektów w górach - podkreślić przynależność obiektów do Towarzystwa. Obecność flagi PTTK na obiektach, jednolite oznakowanie obiektów tablicami z emblematem Towarzystwa, wreszcie urządzenie wystroju wnętrz schronisk w ten sposób, aby propagowały idee i akcje PTTK (w tym GOT PTTK), historię obiektu i regionu - oto główne tezy opracowania. Tego typu akcja upowszechni informacje i będzie propagować Towarzystwo pośród wszystkich turystów górskich bez względu na ich przynależność organizacyjną i zainteresowania. Pilotażowy program rozpocznie się w spółce "Karpaty".

W okresie sprawozdawczym nie organizowano centralnie kursów znakarskich, ale pozostawiono to w gestii poszczególnych oddziałów PTTK.

Komisja, na wniosek Delegatury Sudeckiej i Oddziału PTTK w Międzygórzu, postanowiła nazwać odcinek szlaku zielonego na terenie Kotliny Kłodzkiej imieniem Zbigniewa Garbaczewskiego, zmarłego w 2004 r. wieloletniego przewodniczącego Delegatury Sudeckiej i członka KTG.

KTG w ramach akcji ujednolicania odznak związanych z turystyką górską w PTTK postanowiła uchwałą z r. 2006 wprowadzić nową odznakę znakarza szlaków górskich PTTK, która wielkością swą i formą nawiązuje do tradycyjnej odznaki przodownika turystyki górskiej.

Obok schronisk PTTK przypomnieć wypada o istnieniu w górach studenckich baz namiotowych (notabene powstałych jeszcze w 1985 r. z inicjatywy KTG) i chatek akademickich. Te ostatnie dawniej nie zawsze dostępne dla ogółu, stoją obecnie otworem dla każdego turysty, toteż wydany z inicjatywy Komisji Akademickiej ZG PTTK w r. 2007 informator o tych placówkach okazał się nader pomocny.

Kontakty zagraniczne

Kontakty międzynarodowe Komisji sprowadziły się do roboczych spotkań przewodniczącego KTG z przedstawicielami Czeskiego (KCT) i Słowackiego Klubów Turystów (KST). I tak, do spotkania doszło w dn. 26-27 V 2007 r. w Terchovej, 18 X 2007 r. w hotelu górskim PTTK na Kalatówkach, 14 XII 2007 r. w Szczyrbie, i w dn. 28-30 V 2009 r. w Mostach k. Jabłonkowa (ze strony PTTK uczestniczyli też Marek Staffa - wiceprezes PTTK i M. Szot). Głównym tematem były zasady zmian w znakowaniu i utrzymaniu szlaków granicznych w kontekście układu podpisanego w Schengen, który obowiązuje trzy kraje.

W świetle tych postanowień poza obszarami przygranicznych parków narodowych i terenami specjalnymi (np. poligonami wojskowymi) istnieje dowolność przekraczania granic. Tym samym dotychczasowe turystyczne przejścia graniczne, poza przejściami w terenach chronionych, przestały mieć rację bytu. Oznacza to stopniową likwidację podwójnego oznakowania szlaków granicznych: wzdłuż granicy będzie prowadził jeden szlak znakowany przez jedną z umawiających się stron, a równolegle prowadzony drugi szlak zostanie skasowany. Opinie, jakoby dotychczas wydane mapy i przewodniki miały stracić rację bytu nie mają uzasadnienia, bowiem szlak który pozostaje w terenie zachowuje dotychczasowy kolor i przebieg i jest zaznaczony na mapach.

Na terenie Sudetów współpracę z KCT podjął Klub Turystyki Górskiej "Łazek" z O/PTTK Wrocław-Fabryczna. Jej owocem jest organizowanie przez Klub Międzynarodowych Zimowych Biwaków Górskich; w lutym 2010 r. biwak odbył się po raz dziesiąty. Organizowane są w różnych partiach Sudetów i gromadzą miłośników zimowych wędrówek połączonych z biwakiem w namiotach z udziałem turystów z PTTK i KCT. Podobną imprezą są Zimowe Biwaki na Śnieżniku, organizowane wspólnie z Oddziałem KCT "Horal" z Usti nad Orlicą według zasady, że kolejnych pięć organizuje klub czeski, kolejne pięć - Polacy. Aktualnie trwa - po raz trzeci - cykl "czeski". Zimowe wędrówki z biwakiem, to stosunkowo mało znana w naszym Towarzystwie forma górskiej aktywności, która daje duże możliwości wykorzystania propagowanych przez COTG PTTK rakiet śnieżnych.

Odnotować trzeba powszechne prowadzenie inwentaryzacji szlaków górskich przez Czechów i Słowaków przy pomocy systemu GPS i posługiwania się mapami elektronicznymi, toteż w ramach wnioskowania o ośrodki finansowe z marszałkowskich funduszy operacyjnych również COTG PTTK podejmuje próbę zastosowania tej samej metody przy tworzeniu nowoczesnej kartoteki szlaków górskich.

Działalność Podkomisji

Podkomisja Klubów Górskich

Podkomisja skupia 46 klubów górskich, których członkowie uważają się za ekspertów w zakresie turystyki górskiej, mając na uwadze zaangażowanie w organizacje wyjazdów, profil organizowanych wycieczek, w tym w góry wysokie. Aktywność niektórych klubów związana z organizacją wycieczek i wypraw zagranicznych, a także działalności programowej w postaci spotkań, prelekcji itp. godna jest podkreślenia.

Jedną z inicjatyw, podjętych przez Klub Górski "Sępik" z Gorzowa Wlkp., był projekt uruchomienia bazy namiotowej pod szyldem PTTK w Chamonix. Organizatorzy bazy zapewniali też transport osób i ekwipunku do i z Francji, ostatecznie jednak - przynajmniej do chwili obecnej - do uruchomienia bazy nie doszło.

Podkomisja spotkała się:
- 9 XI 2006 r.
- 18-20 V 2007 r. podczas zlotu klubów w schronisku PTTK w Zwardoniu, w Beskidzie Żywieckim (organizatorem był Klub Górski "Grań" z Poznania)
- 1 XII 2007 r. w Krakowie; po rezygnacji z przewodniczenia przez Z. Rudzińskiegogo sprawy przejął Z. Zaleski z Nowej Soli
- 16-18 V 2008 r. podczas zlotu w schronisku "Orzeł" w Górach Sowich
- 6 XII 2008 r. w Krakowie,
- 8-10 V 2009 r. na Św. Katarzynie w Górach Świętokrzyskich przy okazji zlotu zorganizowanego przez Klub Turystów Górskich "Kosówka" z Łodzi pod kierunkiem Witolda Opasewicza.

Podkomisja Kultury i Historii Turystyki Górskiej

Podkomisja ta, wzorem lat ubiegłych prowadziła działalność poprzez sieć 10 ośrodków turystyki górskiej (muzealnych) zlokalizowanych przy schroniskach PTTK, którymi opiekowali się kustosze, a mianowicie: pod Baranią Górą (kustosze - do dn. 10 V 2007 r. Andrzej Dziczkaniec-Bośkoc, następnie Eugeniusz Gnacik), na Markowych Szczawinach (Robert Wosiek), na Turbaczu (Tadeusz Kochański), w Pieninach (przy schr. PTTK "Orlica" - Ryszard Remiszewski), na Jaworzynie Krynickiej (Danuta Reśko), w Ustrzykach Górnych ("Zielony Domek" - Wojciech Stankiewicz), Ponadto w Międzygórzu tamtejszym ośrodkiem na stokach Iglicznej opiekował się do 13 XI 2008 r. Józef Czernicki, potem Włodzimierz Głaz, Gabinetem Sosnowskiego w krakowskim Domu Turysty PTTK Maria Siwulska i Jadwiga Polańska, a Centralnym Archiwum Turystyki Górskiej i Pracownią Moskały CTG budynku COTG PTTK - Jerzy Kapłon.

Jedyne zmiany dotyczyły funkcjonowania Gabinetu Sosnowskiego. Wiosną 2008 r. - w związku z remontem i nową strukturą działalności Domu Turysty PTTK w Krakowie - umeblowanie Gabinetu i zbiory przeniesiono początkowo do COTG PTTK, gdzie nie były eksponowane, a w r. 2009 do obiektu przy schronisku PTTK na Prehybie. Opiekę nad zbiorami sprawuje Olga Bielakowa oraz - z ramienia O/PTTK "Beskid" w Nowym Sączu - Tadeusz Czubek.

W trakcie kadencji Podkomisja odbyła 7 posiedzeń roboczych i jedno okolicznościowe, poświęcone pamięci zmarłego A. Dziczkańca-Bośkoca.

Na wniosek KTG Zarząd Główny PTTK podjął uchwałę nr 130/XVI/2006 ZG PTTK z dn. 18 XI 2006 r., na podstawie której od roku 2008 finansowanie działalności ośrodków ujęte zostało w budżecie ZG PTTK. Umocowanie strukturalne ośrodków i zapewnienie źródła finansowania korzystnie wpłynęło na poprawę stanu technicznego substancji, a przede wszystkim pozwoliło na stopniowe uporządkowanie spraw prawnowłasnościowych. M.in. w ośrodkach przeprowadzono inwentaryzację zbiorów, dla sześciu z nich założono książki obiektu zgodnie z wymogami prawa budowlanego itp.

O pracy Podkomisji świadczy działalność kustoszy, którzy społecznie prowadzą zarówno działalność kolekcjonerską, jak i edukacyjną, połączoną z dyżurami, głównie w sezonie letnim. Ujemną stroną społecznego prowadzenia ośrodków jest fakt, iż nie sposób było uzyskać przed sezonem informacji o godzinach otwarcia ośrodków i dyżurach kustoszy, personel schronisk nie zawsze jest zainteresowany udostępnianiem ekspozycji.. Ośrodki pełnią funkcję muzealną związaną z rejonem, w którym się znajdują. Polega to na gromadzeniu i ekspozycji przykładów kultury materialnej i archiwaliów związanych z historią turystyki, a także publikowaniu materiałów dotyczących regionu.

Z powodu braku środków finansowych oraz braku osób chętnych do prac redakcyjnych, działalność wydawnicza, w zakresie wydawnictw biuletynowych (gazetowych) została znacznie okrojona. Ukazał się jedynie Informator Baraniogórski (5 numerów), Pozostałe informatory, jak np. Informator Babiogórski, Wieści z Gorców i Kronika Jaworzyny nie ukazywały się. Jedynie ośrodek w Pieninach wydał 4 roczniki (nr 14-19) "Prac Pienińskich" oraz w ramach serii "Z Okienkiem" - publikacje pt. Dramat zdarzył się w Pieninach, Rusini Karpaccy, Epoka bohaterska Pienin i Studnia bez tajemnic.

W ramach kontaktów z jednostkami promującymi kulturę należy podkreślić dobra współpracę z Pienińskim Parkiem Narodowym (działalność wystawiennicza w pawilonie dydaktycznym w Szczawnicy), władzami Szczawnicy (współpraca z organizacjami w Kieżmarku na Słowacji i Dereniu na Węgrzech), z Nadleśnictwem w Wiśle (utrzymanie ścieżki dydaktyczno-przyrodniczej na Baranią Górę oraz Izby Leśnej na Przysłopie), krynickim Leśnym Zakładem Doświadczalnym Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie (koncepcje ścieżek dydaktycznych, prelekcje) itp. Natomiast Ośrodek Baraniogórski zorganizował w 2007 r. kurs dla przewodników i jako jedyny, pozyskał fachową kadrę przewodnicką po swym muzeum.

Centralna Biblioteka Górska PTTK i rocznik Wierchy

Zbiory Centralnej Biblioteki Górskiej PTTK wzrosły odpowiednio od r. 2005 do r. 2009 z 22363 do 23907 vol. druków zwartych, z 1195 do 2067 jednostek inwentarzowych map, z 677 do 6765 vol. czasopism i wydawnictw ciągłych. Z jej zbiorów skorzystało w okresie sprawozdawczym 3989 zarejestrowanych czytelników.

W lektorium Biblioteki zorganizowano 31 spotkań poświęconych promocji książek o tematyce górskiej, m.in.: Barbary Petrozolin-Skowrońskiej Król Tatr z Mokotowskiej 8. Portret doktora Tytusa Chałubińskiego (2005 r.), ks. Zbigniewa Pytla Mistyka w Tatrach (2006 r.), Dariusza Dyląga Orla Perć (2006 r.), Krytyny Heskiej-Kwaśniewicz Ludzi, góyu, książki (2007 r.), Zdzisława J. Ryna Medycyna indiańska (2007 r), pracy zbiorowej K. Karol Wojtyła - Jan Paweł II. Miłośnik gór i przodu (2007 r.), Macieja Pinkwarta Cmentarz na Pęksowym Brzysku (2008 r.), Wiesława A. Wójcika W kręgu Tatr (2008 .), Dariusza Dyląga Gorgany. Przewodnik (2008 r.), Janusza M. Ślusarczyka Problematyka naukowa i ochrona przyrody w działalności PTT w latach 1873-1950 (2008 r.), Janusza Kamockiego i Jacka Kubiny Polski rok obrzędowy (2009 r.), Stanisława Czanieckiego Pokłosie staszicowskie (2009 r.). Na szczególną uwagę zasługuje spotkanie zorganizowane w dn. 10 X 2008 r. z Markiem Staffą z okazji ukończenia edycji 21-tomowego Słownika geografii turystycznej Sudetów, którego jest głównym autorem.

W latach 2006-2009 r. ukazały się drukiem kolejno 71., 72. i 73. tomy rocznika Wierchy (za lata 2005, 2006 i 2007) w nakładach rzędu 700 egzemplarzy każdy. Zrezygnowano z publikowania na łamach Wierchów bibliografii górskiej, która zajmowała sporą objętość tomu. Mając na uwadze ogromną ilość wydawnictw o górach - bibliografia wydawana jest jako odrębna publikacja przez COTG PTTK.

Kolegium redakcyjne Wierchów stanowili: Jacek Kolbuszewski - przewodniczący oraz Stefan W. Alexandrowicz, Jerzy W. Gajewski, Stanisław Grodziski, Ryszard Kantor, Andrzej Matuszyk, Zbigniew Mirek, Zdzisław J. Ryn, Marek Staffa (zrezygnował we wrześniu 2009 r.), Jacek Woźniakowski, Wiesław A. Wójcik (redaktor naczelny rocznika), Janusz Zdebski i Bogdan Zemanek. Kolegium odbyło 4 posiedzenia w trakcie kadencji.

Co roku ZG PTTK przyznaje - na wniosek Komitetu Redakcyjnego Wierchów - Nagrodę Literacką im. Władysława Krygowskiego. W okresie sprawozdawczym wyróżniono nią następujące osoby: za rok 2005 - Ivana Bohuša, za rok 2006 - Andrzeja Skorupę, za rok 2007 - Adam Czarnowskiego, za rok 2008 - Marię Kalotę-Szymańską.

 

Sekretarz:Przewodniczący:
Andrzej J. MatuszczykJerzy W. Gajewski
  
sprawozdanie w pliku PDF 


Powrót
Komisja Turystyki Górskiej Zarządu Głównego
Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego
© Wszelkie prawa zastrzeżone.